Wat is de werkbeweging?

''Het algemeen belang moeten we met elkaar veel beter definiëren, waarom beginnen we niet opnieuw, zoals bij de ontwikkeling
van het zorgstelsel? Daar hebben weeen heel nieuw systeem neergezet dat revolutionair was’’  

Ab Klink, lid Raad van Bestuur Coöperatie VGZ

Hechte verhoudingen worden losser

Werk is de spil van onze samenleving. Werk is cruciaal voor de levens van mensen. Werk zorgt niet alleen voor inkomen, maar ook voor eigenwaarde, zingeving en betekenis. Het hebben van werk is belangrijk om mee te kunnen doen in de samenleving. Werk creëert een gemeenschap van werkenden.

Tegelijkertijd is werk volop in beweging. Dat geldt zowel voor de inhoud van werk als voor de organisatie ervan. We zien de traditioneel hechte verhouding tussen werkgever en werknemersteeds losser worden. Met ruim drie miljoen flexwerkers is die ontwikkeling niet langer te ontkennen.

Hoe gaan we met die veranderende arbeidsrelaties en -verhoudingen om? Hoe geven we ruimteaan flexibilisering en hoe waarborgen we tegelijkertijd de gemeenschap tussen werkenden, ongeacht de contractvorm? En hoe beteugelen we nieuwe risico’s en onzekerheden voor werkgevers en werkenden? Wat is de rol en betekenis van de polder daarbij?

De arbeidsmarkt van de toekomst

Werk verandert continu en zal blijven veranderen. Die veranderingen brengen vragen met zich mee over het behoud van de cohesie en inclusiviteit op de arbeidsmarkt en daarmee in de samenleving. De antwoorden op die vragen scheppen de contouren van de arbeidsmarkt van de toekomst. Uit de interviews die we in het kader van dit project hielden, kwamen veel ideeën over die contouen naar voren. In onze whitepaper geven wij onze blik op de toekomst. We vullen die aan met inspirerende ideeën uit de interviews die we hielden voor dit project.

Zekerheid zit in kennis en kunde

Op het gebied van werk maken we ongekende stappen. Onder invloed van technologie is ons werk constant aan verandering onderhevig en dat zal in de toekomst alleen maar toenemen. Waar men vroeger een baan voor het leven had, zal in de toekomst een baan steeds van vorm en inhoud veranderen. De opkomst van technologie zorgt er, bijvoorbeeld in de vorm van platformisering, ook voor dat die baan steeds makkelijker opgeknipt kan worden in tijdelijke klussen. Dit sluit goed aan bij werkenden die vragen om autonomie. Om werk dat ze op hun eigen plek, in hun eigen tijd en onder hun eigen voorwaarden kunnen uitvoeren. Maar platformisering zal ook de aard van de arbeidsverhoudingen en -relaties veranderen. Kortom, het werk van nu, is niet het werk van de toekomst. De zekerheid die we vroeger uit een contract konden halen, is niet de zekerheid van vandaag en morgen.

Die zekerheid zit in het actueel en relevant houden van kennis en kunde. Om zeker te zijn van werk in de toekomst, is het van belang dat werkenden blijvend investeren in hun ontwikkeling en arbeidsmarktwaarde. Zo blijven ze wendbaar en in staat om mee te bewegen met de veranderende arbeidsmarkt. Dit vraagt van werkenden dat ze nadenken over wat ze vandaag kunnen doen om hun verdiencapaciteit in de toekomst te verzekeren. Daarvoor is ruimte nodig en aanbod van ontwikkelingsmogelijkheden. Het vraagt van werkgevers en opdrachtgevers dat ze investeren in de ontwikkeling van werkenden. Een investering in alle werkenden betekent een investering in de economie, in de kennis en kunde van de BV Nederland als geheel. Iets waar elke onderneming van profiteert.

Dit vraagt wel een om nieuwe manier van kijken. Want wanneer stopt leren, wanneer stopt ontwikkelen? Op het moment dat we ons diploma halen, of misschien wel nooit? Hoe richten we ons initiële en post-initiële onderwijssysteem zo in dat leren en ontwikkelen iets blijvends worden, iets wat bij je loopbaan hoort? Een carrière verloopt in de toekomst steeds minder volgens het klassieke patroon: leren, werken en rusten. Hoe richten we zekerheden zo in dat ze meebewegen met deze nieuwe, minder lineair verlopende levensloop? En hoe richten we werken, leren en ook zorgen zo in dat ze meebewegen met steeds langer durende loopbanen?

Een arbeidsmarkt voor alle werkenden

Zekerheden veranderen en werkenden bewandelen in de toekomst steeds vaker hun eigen pad. Wat betekent dat voor de samenhang op de werkvloer en de solidariteit in de samenleving? Betekenis geven is iets wat we als werkgevers, opdrachtgevers en werkenden samen doen, in gelijkwaardige verhoudingen. En het borgen van die gemeenschappelijkheid en inclusiviteit is misschien wel de allerbelangrijkste taak bij het herontwerpen van de arbeidsmarkt. Hoe behouden we in een nieuw ecosysteem van werkenden, waar iedereen op zijn eigen manier een bijdrage levert aan een product of dienst, de samenhang in bedrijven en in de samenleving als geheel?

Het wordt tijd voor één arbeidsmarkt voor alle werkenden. Die zoektocht, dat is het verhaal van de werkbeweging.